แผลร้อนในของเด็กเกิดจากอะไร? ดูแลอย่างไรและเมื่อไรควรตรวจ

ลูกบอกเจ็บปาก ไม่อยากกินข้าว แล้วพบแผลกลมขาวเล็ก ๆ ที่ริมฝีปากหรือกระพุ้งแก้ม คุณพ่อคุณแม่อาจเรียกว่า แผลร้อนในเด็ก แต่แผลในปากเด็กมีหลายสาเหตุและวิธีดูแลต่างกันค่ะ

ส่วนใหญ่ แผลร้อนในเด็ก ขนาดเล็กอาจดีขึ้นเองภายในหนึ่งถึงสองสัปดาห์ แต่ถ้ามีไข้ แผลหลายจุด ดื่มไม่ได้ หรือแผลไม่หาย ควรได้รับการประเมิน ไม่ควรซื้อยาผู้ใหญ่มาทาเอง

แผลร้อนในเด็กหน้าตาเป็นอย่างไร?

แผลร้อนในเด็ก แบบที่พบบ่อยมักเป็นแผลตื้น กลมหรือรี ตรงกลางสีขาวหรือเหลืองอ่อน มีขอบแดง และเจ็บเมื่อสัมผัสอาหารรสจัดหรือของแข็ง มักอยู่ด้านในริมฝีปาก แผลที่กระพุ้งแก้ม หรือแผลที่ลิ้นเด็ก

แผลที่มีตุ่มน้ำมาก่อน กระจายทั่วปาก อยู่ร่วมกับไข้ ผื่น หรือเหงือกบวม อาจไม่ใช่ร้อนในธรรมดา จึงควรดูอาการทั้งตัวลูกด้วยค่ะ

ร้อนในเด็กเกิดจากอะไร?

การกัดหรือเสียดสี

แผลในปากจากกัดอาจเกิดขณะเคี้ยว ฟันคม ฟันบิ่น หรือเครื่องมือจัดฟันเสียดสี ถ้าสิ่งระคายยังอยู่ แผลร้อนในเด็ก อาจหายช้าหรือกลับตำแหน่งเดิม

แผลร้อนในชนิดกลับเป็นซ้ำ

เด็กบางคนมีแผลในปากเป็นบ่อยโดยไม่พบสาเหตุเดียว ความเครียด การพักผ่อน และปัจจัยเฉพาะบุคคลอาจเกี่ยวข้อง แต่ไม่ควรเหมารวมว่าเกิดจาก “ความร้อนในร่างกาย” หรือขาดวิตามินทุกครั้งค่ะ

การติดเชื้อไวรัส

แผลในปากจากไวรัสอาจมาพร้อมไข้ เหงือกอักเสบในเด็ก เจ็บคอ หรือตุ่มที่มือและเท้า เช่น มือเท้าปาก รูปแบบนี้ต้องดูการแพร่เชื้อและภาวะขาดน้ำร่วม ไม่ใช่ดูแผลเพียงจุดเดียว

โรคหรือยาบางชนิด

ถ้า แผลร้อนในเด็ก ใหญ่ หลายจุด เป็นถี่มาก หรือมีอาการที่ผิวหนัง ระบบทางเดินอาหาร น้ำหนักลด และอ่อนเพลีย ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินปัจจัยอื่นค่ะ

แผลร้อนในเด็กต่างจากมือเท้าปากอย่างไร?

แผลร้อนในเด็ก แบบทั่วไปมักมีไม่กี่แผลและไม่มีไข้หรือผื่น ส่วนมือเท้าปากมักมีไข้ เจ็บคอ แผลในปาก และอาจมีผื่นหรือตุ่มบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า ก้น หรือขา แต่ลักษณะอาจไม่ครบทุกคน

หากสงสัยโรคติดเชื้อ ควรติดต่อกุมารแพทย์หรือสถานพยาบาลและทำตามคำแนะนำเรื่องการไปโรงเรียน ไม่ควรให้เด็กใช้แก้ว ช้อน หรือผ้าเช็ดหน้าร่วมกันค่ะ

ดูแลแผลร้อนในเด็กที่บ้านอย่างไร?

• ให้จิบน้ำเย็นบ่อย ๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
• เลือกอาหารนุ่ม อุณหภูมิไม่ร้อน เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก โยเกิร์ตที่เหมาะกับลูก
• หลีกเลี่ยงเผ็ด เค็ม เปรี้ยวจัด ของกรอบคม และน้ำผลไม้กรดสูง
• ใช้แปรงขนนุ่ม ทำความสะอาดเบา ๆ โดยไม่งดแปรงทั้งหมด
• ไม่บีบ แกะ หรือแต้มสารระคายเคืองบน แผลร้อนในเด็ก

ร้อนในเด็กกินอะไรได้ขึ้นกับสิ่งที่ไม่ทำให้เจ็บ เป้าหมายสำคัญคือให้ลูกยังดื่มได้และได้รับอาหารพอ ไม่จำเป็นต้องบังคับกินอาหารแข็งในช่วงที่เจ็บมากค่ะ

ใช้น้ำเกลือบ้วนปากได้ไหม?

เด็กโตที่บ้วนและบ้วนทิ้งได้อย่างปลอดภัยอาจใช้น้ำเกลืออ่อนช่วยลดการระคายตามคำแนะนำบุคลากรสุขภาพ แต่เด็กเล็กที่ยังกลืนหรือบ้วนไม่คล่องไม่ควรฝืน เพราะอาจสำลักหรือกลืนมากเกินไป

การดูแล แผลร้อนในเด็ก ควรปรับตามวัยและความร่วมมือ หากไม่แน่ใจให้เน้นน้ำ อาหารนุ่ม และแปรงเบา ๆ ก่อนค่ะ

ยาทาแผลร้อนในเด็กใช้ได้หรือไม่?

ไม่ควรใช้ยาของผู้ใหญ่โดยอัตโนมัติ ผลิตภัณฑ์บางชนิดมีข้อจำกัดตามอายุ ตำแหน่งแผล โรคประจำตัว และยาที่ลูกใช้อยู่ ควรสอบถามเภสัชกร แพทย์ หรือทันตแพทย์ก่อน

ยาทาอาจช่วยลดอาการ แต่ไม่ได้เหมาะกับทุกสาเหตุ หาก แผลร้อนในเด็ก เกิดจากขอบฟันคม เครื่องมือเสียด หรือการติดเชื้อ ต้องจัดการปัจจัยต้นเหตุร่วมด้วยค่ะ

สัญญาณใดควรพาลูกไปตรวจเร็ว?

• เด็กเจ็บปากกินไม่ได้ ดื่มได้น้อย ปัสสาวะน้อย ปากแห้ง หรือซึม
• มีไข้สูง หายใจลำบาก กลืนลำบาก หรือน้ำลายไหลเพราะกลืนไม่ได้
• มีแผลจำนวนมาก แผลใหญ่มาก เลือดออก หรือปวดแดงเพิ่มขึ้น
• มีผื่น ตุ่ม มือเท้าปาก หรือแผลที่ส่วนอื่นของร่างกาย
• แผลร้อนในเด็ก อยู่เกินประมาณสามสัปดาห์หรือแตกต่างจากแผลเดิม
• เกิดซ้ำถี่จนรบกวนการกิน การนอน หรือการเรียน

กรณีหายใจหรือกลืนลำบาก ซึมมาก หรือสงสัยขาดน้ำควรรับการประเมินทางการแพทย์ทันที ไม่ควรรอเฉพาะนัดทันตกรรมค่ะ

ทันตแพทย์ตรวจอะไรเมื่อแผลในปากไม่หาย?

1. ถามระยะเวลา ความถี่ ตำแหน่ง อาหาร ยา และอาการร่วม
2. ดูขนาด ขอบแผล จำนวนแผล และสุขภาพเหงือกกับฟัน
3. หาสิ่งเสียดสี เช่น ฟันบิ่น วัสดุอุด หรือเครื่องมือจัดฟัน
4. ประเมินการทำความสะอาดและความเจ็บขณะกิน
5. ส่งต่อแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเมื่อรูปแบบ แผลร้อนในเด็ก ไม่ใช่แผลทั่วไปหรือสงสัยปัจจัยระบบ

ป้องกันแผลในปากเป็นบ่อยได้อย่างไร?

• แปรงฟันด้วยแปรงขนนุ่มและไม่กดแรง
• หลีกเลี่ยงอาหารที่สังเกตว่ากระตุ้นลูกเป็นรายบุคคล
• นอนให้พอ ดื่มน้ำ และกินอาหารสมดุล
• ตรวจขอบฟันหรือเครื่องมือเมื่อแผลเกิดตำแหน่งเดิม
• จดภาพและวันที่ของ แผลร้อนในเด็ก เพื่อช่วยประเมินความถี่

ไม่จำเป็นต้องงดอาหารหลายชนิดหรือซื้อวิตามินเสริมโดยไม่มีข้อบ่งชี้ หากสงสัยภาวะขาดสารอาหารควรให้แพทย์ประเมินค่ะ

คำถามที่พบบ่อยเรื่องแผลร้อนในเด็ก

แผลร้อนในติดต่อกันไหม?

แผลร้อนในชนิดทั่วไปไม่ใช่โรคติดต่อ แต่แผลจากไวรัสบางชนิดติดต่อได้ จึงต้องดูไข้ ผื่น ตุ่มน้ำ และอาการร่วมเมื่อ แผลร้อนในเด็ก เกิดหลายจุด

แปรงฟันต่อได้หรือควรงด?

ควรทำความสะอาดต่อด้วยแปรงนุ่มและแรงเบา เลี่ยงถูแผลโดยตรง การหยุดแปรงทั้งหมดทำให้คราบสะสมและระคายเหงือกมากขึ้นได้

แผลหายแล้วเป็นซ้ำ ต้องตรวจไหม?

ถ้าเกิดไม่บ่อยและหายตามปกติอาจสังเกตได้ แต่ถ้า แผลร้อนในเด็ก เป็นถี่ ใหญ่ หลายจุด หรือมีอาการอื่น ควรนัดประเมินค่ะ

แผลจากฟันคมจะหายเองไหม?

อาจดีขึ้นหากหยุดเสียดสี แต่ถ้าฟันหรือวัสดุยังคม แผลอาจเกิดซ้ำ ไม่ควรตะไบฟันเอง ให้ทันตแพทย์ตรวจและแก้ตามความเหมาะสมค่ะ

วิดีโอแนะนำสำหรับคุณพ่อคุณแม่

บทความนี้เป็นข้อมูลสุขภาพทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยเฉพาะบุคคล และควรให้ทันตแพทย์ตรวจทานความถูกต้องก่อนเผยแพร่